Δευτέρα 4 Δεκεμβρίου 2023

Κουμαριά - Arbutus unedo L.




Επιστημονική ονομασία Arbutus unedo L.

Οικογένεια Ericaceae

Ελληνικό όνομα Κουμαριά

Γενικά: Αείφυλλος, σκληρόφυλλος θάμνος. Είναι από τα πλέον πολύτιμα είδη, διότι αντέχει στις ακραίες κλιματεδαφικές συνθήκες της παραλιακής μεσογειακής ζώνης. Συναντάται σε φυσικά δάση ολόκληρης της μεσογειακής ζώνης της χώρας. Το μέγιστο ύψος που μπορεί να φθάσει είναι τα 10 μ. (σύνηθες ύψος 5 μ.) και η διάμετρος της κόμης τα 7 μ.

Φύλλα: Δερματώδη, λεία, σκουροπράσινη επάνω και ανοιχτοπράσινη κάτω επιφάνεια. 

Κλιματικές απαιτήσεις: Έχει την ικανότητα να κλείνει τα στομάτια, όταν κατά το θέρος η εδαφική υγρασία μειώνεται (μεταπίπτει δηλαδή σε ένα είδος θερινής αναστολής ανάπτυξης). Αντέχει στην ατμοσφαιρική ρύπανση και τους αλατοφόρους ανέμους. Αντέχει επίσης στους παγετούς, αρκεί να μη συνεχίζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Είναι ισχυρά φωτόφυτο είδος και ανέχεται μερική μόνο σκίαση.

Εδαφικές απαιτήσεις: Ζει σε ελαφριά αμμώδη και μέτρια αργιλώδη εδάφη καλά αποστραγγιζόμενα, ωστόσο βρέθηκε να επιβιώνει και σε βαριά πηλώδη. Αναπτύσσεται σε όλους τους τύπους εδαφών όσο αφορά τις συνθήκες οξύτητας, υποφέρει όμως όταν οι τιμές είναι ακραίες. Στα αβαθή ξηρά εδάφη αποκτά τη μορφή φρύγανου. Όμως σε βαθιά γόνιμα, πλούσια  εδάφη σχηματίζουν μικρά δένδρα.

Άνθη – καρποί: Είναι αρωματικό φυτό και φέρει ερμαφρόδιτα άνθη, τα οποία μπορούν είτε να αυτογονιμοποιηθούν, είτε να επικονιασθούν (συνήθως με μέλισσες). Άνθη λευκά σε επάκριους κρεμαστούς βότρεις. Ανθίζει από Οκτώβριο μέχρι και Δεκέμβριο. Καρποί όμορφες στην εμφάνιση ράγες.  Η σάρκα της ράγας είναι εδώδιμη, γλυκιά, αρωματική, αλλά δύσπεπτη. Ωριμάζουν την ίδια εποχή με τα άνθη (Οκτώβριο-Δεκέμβριο). Η ομορφιά της κουμαριάς το χειμώνα είναι ακόμη μεγαλύτερη εξαιτίας της συνύπαρξης καρπών και ανθέων. 

Χρησιμότητα: Σημαντικής αξίας φυτό τόσο στην Ιατρική, όσο και στη χρήση του ξύλου, της τανίνης και των καρπών του. Πολύτιμο μελισσοκομικό φυτό. 

Αντίδραση στις πυρκαγιές: Είναι εύφλεκτο είδος. Παρουσιάζει άριστη προσαρμογή στις συχνές πυρκαγιές. Είναι ενεργητικά πυρόφυτο. Παραβλαστάνει ταχύτατα μετά από φωτιά (η παραβλάστηση αρχίζει κυριολεκτικά την επόμενη μέρα).  

Προτάσεις αναδασώσεων: Γενικά θα πρέπει η κουμαριά να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη κατά τις αναδασώσεις της παραλιακής ζώνης, ως συμπληρωματικό είδος της χαλεπίου ή της τραχείας πεύκης με τις οποίες δημιουργεί σταθερά οικοσυστήματα.  Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για αισθητικές αναδασώσεις, λόγω του πολύ ωραίου χρώματος των φύλλων. Η αντοχή του στο αλατοφόρο σπρέι το καθιστά πολύτιμο είδος για περιοχές με έντονους αλατοφόρους ανέμους. Είναι ωραίο είδος, με στρεβλό κόκκινο φλοιό, δερματώδη σκούρα πράσινα φύλλα, άσπρα ή ροζ υδρόμορφα άνθη. Οι καρποί επίσης είναι πολύ όμορφοι, αφού μοιάζουν με κρεμαστές φράουλες, κίτρινοι όταν είναι άγουροι και κατακόκκινοι όταν ωριμάσουν. Όταν φυτεύεται σε αβαθή και ξηρά εδάφη θα πρέπει να επιλέγονται για τη φύτευσή της οι υδρορροές. Όταν ποτίζεται η ανάπτυξή της επιταχύνεται πάρα πολύ.

Πολλαπλασιασμός: Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα (ευκολότερα) και σπόρους (πολύ δυσκολότερα). 

Τα μοσχεύματα θα πρέπει να παίρνονται αργά την άνοιξη.

Οι σπόροι πρέπει κατά τη συλλογή να είναι ήδη ώριμοι (κατά τη διάρκεια του χειμώνα). Πριν τη φύτευση θα πρέπει να εμποτιστούν 5-6 ημέρες  σε ζεστό νερό. Η φύτευση πρέπει να γίνεται σε θερμοκήπιο. Τα φυτά πρέπει να προστατεύονται από τον έντονο φωτισμό. Καλύτερα αποτελέσματα υπάρχουν όταν οι σπόροι στρωματοποιούνται για 6 εβδομάδες σε συνθήκες υψηλής υγρασίας και σε χαμηλές θερμοκρασίες (1ο έως –4ο C). Τα νεαρά φυτά παρουσιάζουν ευαισθησία σε σήψεις του ριζικού συστήματος. Μετά τη φύτρωση πρέπει να μεταφυτεύονται σε ατομικά δοχεία. Η φύτευση κατά τις αναδασώσεις πρέπει να γίνει εφόσον δεν θεωρείται πιθανός κάποιος όψιμος παγετός.


Πηγή: Επιλογή Δασικών Ειδών για Αναδασώσεις σε Πυρόπληκτες Περιοχές (με εκτενή εισαγωγή στο πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα) - Δρ. Παύλος Κωνσταντινίδης, Εντεταλμένος ερευνητής ΙΔΕ/ΕΘΙΑΓΕ & Δρ. Στυλιανός Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής ΙΔΕ/ΕΘΙΑΓΕ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2001

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Κουμαριά - Arbutus unedo L.

Επιστημονική ονομασία Arbutus unedo L. Οικογένεια Ericaceae Ελληνικό όνομα Κουμαριά Γενικά: Αείφυλλος, σκληρόφυλλος θάμνο...